100 Χρόνια. Επετειακή χρονιά. Γενικά

Η απόφαση κατασκευής νέου διδακτηρίου

Η προαγωγή του δημοτικού σχολείου από 5τάξιο σε 6τάξιο (ΦΕΚ 261/21-10-1924), η συνεχώς αυξανόμενη προσέλευση μαθητών λόγω και του μεγέθους της Πεντάπολης καθώς και η φανερή ακαταλληλότητα του παλαιού κτιρίου του δημοτικού σχολείου, δημιούργησαν τις πρώτες σκέψεις για κατασκευή νέου σύγχρονου διδακτηρίου, ικανού να στεγάσει και το πλήθος των μαθητών αλλά και τις μορφωτικές ανάγκες και εκδηλώσεις, που δημιουργούνταν από τη σταδιακή εξέλιξη της Πεντάπολης σε περιφερειακό πνευματικό κέντρο.

Είναι η εποχή που οι πολίτες του ελληνικού κράτους, δρώντας μεμονωμένα ως ευεργέτες ή συλλογικά ως κοινότητες, κάλυπταν πολλές από τις δημόσιες ανάγκες. Με αυτόν τον τρόπο ξεκινά αρχικά η εύρεση οικοπέδου και έπειτα η κατασκευή του νέου σχολείου. Η Πεντάπολη τότε ευτύχησε να έχει δυναμικό κοινοτικό συμβούλιο: Πρόεδρος του συμβουλίου ήταν ο Φώτιος Πουστουρλής, άνθρωπος με ιδιαίτερη ευστροφία, δυναμισμό και άριστες δημόσιες σχέσεις με τους πολιτικούς παράγοντες της εποχής. Τα υπόλοιπα μέλη (φωτογραφία) από αριστερά όρθιοι είναι οι Φωτιάδης Φώτιος, Ρήγας, Ιατρίδης Θεόδωρος, Βαρσάμης Κωνσταντίνος και καθιστοί από αριστερά οι Λάμπρου Βασίλειος, Δανδίκας Αθανάσιος, Πουστουρλής Κωνσταντίνος (Πρόεδρος), Κουντουράς Κωνσταντίνος (διευθυντής Δημ. Σχολείου), Κρυστάλλης Γεώργιος.

Ο τρόπος που θα ανεγειρόταν το νέο σχολείο ήταν με ίδιους πόρους, που αποφασίστηκε να μαζευτούν από την πώληση των καπνών με βάση την παραγωγή του καθενός. Ο Πρόεδρος συμβουλεύεται γεροντότερους από τους παράγοντες του χωριού και με τη βοήθεια των καπνεμπόρων και κύρια του Άριγκτον της εταιρείας Κλεν, που αγόραζε τα μισά καπνά του Σαρμουσακλή, ξεκινάει η κράτηση του ανάλογου ποσού, 1 δραχμή κατά οκά καπνού. Πιστεύουμε ότι συγκροτήθηκε και ερανική επιτροπή, κάνοντας αναλογική υπόθεση από παρόμοιες περιπτώσεις άλλων χωριών.

Το οικόπεδο είναι της Αγίας Παρασκευής, του ξωκλησιού δίπλα στο κτίριο, με μεγάλη έκταση 8 στρεμμάτων περίπου και διατίθεται για την εκπλήρωση του «ονείρου». Δε θα μπορούσε άλλωστε να υπάρχει μακριά από εκκλησία, έστω και ξωκλήσι, καθώς την εποχή εκείνη μα και πολλές δεκαετίες αργότερα, τα σχολεία κτίζονταν πάντα δίπλα σε εκκλησίες. Στον χώρο υπήρχε παλιό νεκροταφείο επί Τουρκοκρατίας, το οποίο μεταφέρεται στο ξωκλήσι της Αγίας Βαρβάρας.

Οι εργασίες ξεκίνησαν με τη λήξη της διδακτικής χρονιάς του 1924 – 25. Ήταν 28 Ιουνίου του 1925, όταν ο θεμέλιος λίθος ευλογήθηκε από τον μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτας Κωνσταντίνο Μεγγρέλη, γεγονός που μαρτυρά η ιστορική φωτογραφία κατά την κατάθεση του θεμέλιου λίθου. Ακολούθησε δεξίωση των επίσημων προσκεκλημένων στο εστιατόριο του Μιχαήλ Κυράνου που βρισκόταν στην πλατεία του Αγίου Αθανασίου και η καθιερωμένη αναμνηστική φωτογραφία των παρευρισκομένων τοπικών, νομαρχιακών πολιτικών και θρησκευτικών αρχών.

Οι εργασίες διήρκεσαν 2 χρόνια. Το Σαρμουσακλή δεν έχει στόχο να κατασκευάσει απλώς ένα διδακτήριο, αλλά θέλει να κάνει το μεγαλύτερο και καλύτερο κτίριο από τα υπάρχοντα. Το ίδιο συνέβη και με τη νέα εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, του Πολιούχου αγίου της Πεντάπολης, την μεγαλύτερη σε όλα τα Δαρνακοχώρια, που ξεκίνησε μερικά χρόνια πρωτύτερα, το 1908, με ίδιους πόρους, επί μητροπολίτου και μετέπειτα Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης Γρηγορίου Ζερβουδάκη. Η εκκλησία μάλλον είχε ολοκληρωθεί ως τότε και οι κάτοικοι είχαν έτσι την οικονομική δυνατότητα να συνδράμουν και στο νέο σχολείο.

Σύμφωνα με τον παλιό γραμματέα της κοινότητας Νικόλαο Γορούβα «… το ανεγερθέν εν έτει 1929 Σχολικόν Μέγαρον στοιχίσαν δραχ. 3.313.000 άνευ επιβαρύνσεως του Κρατικού προϋπολογισμού, ως τούτο ελέχθη από μέρους του κατά το έτος 1937 αφιχθέντος προς επιθεώρησιν, Επιθεωρητού Υπουργείου Εσωτερικών μακαρίτου Νικολάου Ηγουμενίδου εκφρασθέντος επί λέξει “Κύριε Γραμματεΰ, η Εκκλησία σας και το Σχολείον σας αποτελούν μνημείον δόξης δια την ωραίαν σας Κωμόπολιν. Ευχόμεθα όπως η ανέγερσις τοιαύτης Εκκλησίας, και η ανέγερσις τοιούτου Σχολείου αποτελούν παράδειγμα προς μίμησιν, δια τας επερχομένας γενεάς της Πενταπόλεως”».

Ποιοι λόγοι εμποδίζουν την έναρξη της λειτουργίας του το 1929, αλλά μεταθέτουν αυτή τρία ολόκληρα χρόνια αργότερα, το 1932; Το πιθανότερο σενάριο είναι οι εργασίες να σταμάτησαν λόγω του λεγόμενου «οικονομικού κραχ», εποχή κατά την οποία επηρεάστηκαν και οι αγορές καπνού και προφανώς τα έσοδα από τη παρακράτηση κατά την πώληση καπνών δεν εκτελούνταν λόγω οικονομικής δυσπραγίας. Μια δεύτερη υπόθεση είναι το διδακτήριο πράγματι να αποπερατώθηκε αλλά δεν υπήρχαν τα αναγκαία κονδύλια για τον εξοπλισμό του, για τους λόγους που αναφέρθηκαν. Σημειώνουμε ότι ο εξοπλισμός των σχολείων γινόταν με μέριμνα του κράτους. Τελικά, οι μαθητές μετέφεραν θρανία, έπιπλα και άλλα σχολικά είδη από το παλιό σχολείο. Έτσι συμπεραίνουμε ότι υπήρχε νομικό κόλλημα αποπεράτωσης των εργασιών κατασκευής που οφειλόταν στην οικονομική δυσπραγία της εποχής και στην αδυναμία της κρατικής επιχορήγησης που πιθανόν να χρειάστηκε.

Με Νομοθετικό Διάταγμα του 1923 προβλέπονται θέσεις σχολικών αρχιτεκτόνων σε ορισμένες έδρες Γενικών επιθεωρητών και σε περιοχές που δεν υπάρχουν μπορούν οι επιτροπές Εκπαιδευτικής Πρόνοιας και οι Σχολικές Επιτροπές μετά από έγκριση του υπουργού των Εκκλησιαστικών να αναθέτουν τη μελέτη και επίβλεψη των έργων. Το κοινοτικό συμβούλιο απευθύνεται σε Ιταλό ιδιώτη μηχανικό (άγνωστων λοιπών στοιχείων), για να αναλάβει τον σχεδιασμό και την επίβλεψη της ανέγερσης. Εργολάβος – επιστάτης του έργου είναι ο Σερραίος Μιχάλης (άγνωστων λοιπών στοιχείων). Στερούμαστε στοιχείων επίσης όσον αφορά τα σχέδια, τις αναλυτικές δαπάνες κλπ, στοιχεία που προφανώς υπήρχαν, αλλά κατεστράφησαν κατά την διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι είναι ο ίδιος μηχανικός που σχεδίασε και την εκκλησία του Αγίου Αθανασίου στα 1908 και είναι πολύ πιθανό να απευθύνθηκαν εκ νέου στον ίδιο και για την ανέγερση του σχολείου. Από τον ίδιο μηχανικό χτίζονται τα σπίτια των οικογενειών Νανούση και Μ.Τσιαπούρη, όπου και διέμενε ο Ιταλός. Χρησιμοποίησε δε τον ίδιο τύπο ογκωδών τσιμεντολίθων στις γωνίες με νέα καλούπια, γεγονός το οποίο μαρτυρείται από την ομοιότητα αυτών των κατοικιών με το διδακτήριο.

image 3
image 4
image 5